Trong đầu tư tài chính, đặc biệt là chứng khoán, có một câu nói nổi tiếng: "Lịch sử không lặp lại hoàn toàn, nhưng nó thường xuyên có những vần điệu tương tự." Những vần điệu đó chính là các mô hình giá. Đối với một nhà đầu tư kỹ thuật, biểu đồ không chỉ là những đường kẻ vô hồn mà là một câu chuyện về sự giằng xé giữa phe mua và phe bán, giữa sự tham lam và nỗi sợ hãi.
Mô hình này không chỉ cho bạn biết xu hướng sắp thay đổi mà còn cung cấp điểm cắt lỗ và mục tiêu lợi nhuận cụ thể. Khi giá phá vỡ "đường cổ" (Neckline), đó là tín hiệu xác nhận mạnh mẽ nhất. Để tìm hiểu chi tiết về cấu tạo, các biến thể và chiến thuật đi lệnh tối ưu với mô hình này, bạn có thể tham khảo bài viết tại: Mô hình vai đầu vai
Shutterstock
Chứng khoán là một cuộc marathon, không phải là chạy nước rút. Những kiến thức về mô hình giá như Vai Đầu Vai, Hai Đỉnh hay Chiếc cốc tay cầm sẽ là những người bạn đồng hành tin cậy trên hành trình chinh phục tự do tài chính của bạn.
PHẦN 1: BẢN CHẤT CỦA PHÂN TÍCH KỸ THUẬT VÀ CÁC MÔ HÌNH GIÁ
1.1. Tại sao các mô hình giá lại tồn tại?
Thị trường chứng khoán được vận hành bởi con người (hoặc các thuật toán do con người lập trình). Bản chất con người qua hàng trăm năm vẫn vậy: chúng ta hưng phấn khi giá tăng và hoảng loạn khi giá giảm. Những phản ứng tâm lý tập thể này tạo ra các vùng tích lũy, phân phối và đảo chiều. Khi các hành động này lặp đi lặp lại, chúng hình thành nên các hình dạng đặc trưng trên biểu đồ mà chúng ta gọi là "mô hình giá".1.2. Phân loại các mô hình giá chính
Nhìn chung, các mô hình giá được chia thành hai nhóm lớn:- Mô hình tiếp diễn (Continuation Patterns): Cho thấy thị trường đang tạm nghỉ ngơi trước khi tiếp tục xu hướng cũ (Ví dụ: Mô hình Lá cờ, Hình chữ nhật, Chiếc cốc tay cầm).
- Mô hình đảo chiều (Reversal Patterns): Báo hiệu xu hướng hiện tại đã suy yếu và một xu hướng mới sắp bắt đầu (Ví dụ: Hai đỉnh, Hai đáy, Vai Đầu Vai).
PHẦN 2: CHIẾN THUẬT GIAO DỊCH VỚI CÁC MÔ HÌNH ĐẢO CHIỀU
Mô hình đảo chiều là "mỏ vàng" cho những nhà đầu tư muốn bắt gọn một con sóng mới ngay từ đầu. Tuy nhiên, việc nhận diện sớm và chính xác đòi hỏi sự tinh tế và kinh nghiệm.2.1. Mô hình Hai đỉnh (Double Top) và Hai đáy (Double Bottom)
Đây là những mô hình cơ bản nhất.- Hai đỉnh: Xuất hiện sau một xu hướng tăng dài. Giá chạm đỉnh thứ nhất, lùi lại, rồi cố gắng vượt qua đỉnh đó một lần nữa nhưng thất bại. Điều này cho thấy lực mua đã cạn kiệt.
- Hai đáy: Ngược lại, xuất hiện sau một xu hướng giảm, cho thấy phe bán không còn đủ sức ép giá xuống sâu hơn nữa.
2.2. Mô hình Vai Đầu Vai (Head and Shoulders)
Đây được coi là "ông vua" của các mô hình đảo chiều vì độ tin cậy cực cao. Nó mô tả một cấu trúc gồm ba đỉnh, trong đó đỉnh ở giữa (Đầu) là cao nhất, và hai đỉnh hai bên (Vai trái và Vai phải) thấp hơn và xấp xỉ nhau.Mô hình này không chỉ cho bạn biết xu hướng sắp thay đổi mà còn cung cấp điểm cắt lỗ và mục tiêu lợi nhuận cụ thể. Khi giá phá vỡ "đường cổ" (Neckline), đó là tín hiệu xác nhận mạnh mẽ nhất. Để tìm hiểu chi tiết về cấu tạo, các biến thể và chiến thuật đi lệnh tối ưu với mô hình này, bạn có thể tham khảo bài viết tại: Mô hình vai đầu vai
Shutterstock
PHẦN 3: CÁC MÔ HÌNH TIẾP DIỄN – CƠ HỘI GIA TĂNG VỊ THẾ
Nếu bạn đã lỡ mất điểm bắt đầu của một xu hướng, đừng lo lắng. Các mô hình tiếp diễn sẽ cho bạn "vé lên tàu" ở những trạm dừng nghỉ.3.1. Mô hình Lá cờ (Flag) và Cờ nheo (Pennant)
Sau một đợt tăng giá mạnh (cán cờ), giá thường đi ngang hoặc giảm nhẹ trong một biên độ hẹp để hấp thụ lực chốt lời. Khi giá phá vỡ cạnh trên của lá cờ, xu hướng tăng thường sẽ tiếp diễn với cường độ mạnh tương đương đoạn cán cờ trước đó.3.2. Mô hình Chiếc cốc và Tay cầm (Cup and Handle)
Được phổ biến bởi huyền thoại William O'Neil, đây là mô hình yêu thích của các nhà đầu tư tăng trưởng. Nó thể hiện quá trình loại bỏ những nhà đầu tư yếu ớt trước khi cổ phiếu bước vào giai đoạn bứt phá thần tốc. Phần "tay cầm" thường là một đợt sụt giảm nhẹ với khối lượng thấp – một tín hiệu cực kỳ tích cực.PHẦN 4: SỰ KẾT HỢP GIỮA GIÁ VÀ KHỐI LƯỢNG (VSA)
Một mô hình giá sẽ không có giá trị nếu thiếu đi sự xác nhận của khối lượng giao dịch (Volume). Khối lượng chính là "xăng" cho động cơ giá.- Phá vỡ (Breakout) thật: Giá vượt qua ngưỡng kháng cự với một cây nến thân dài đi kèm khối lượng giao dịch đột biến (gấp 1.5 - 2 lần trung bình).
- Phá vỡ giả (Fakeout): Giá vượt qua ngưỡng nhưng khối lượng thấp, sau đó nhanh chóng quay đầu giảm lại vào trong vùng tích lũy. Đây là cái bẫy chết chóc cho những nhà đầu tư thiếu kinh nghiệm.
PHẦN 5: QUẢN TRỊ RỦI RO KHI GIAO DỊCH THEO MÔ HÌNH
Dù mô hình có đẹp đến đâu, xác suất thất bại vẫn luôn tồn tại. Một nhà giao dịch chuyên nghiệp luôn ưu tiên bảo vệ vốn trước khi nghĩ đến lợi nhuận.5.1. Đặt lệnh dừng lỗ (Stop-loss)
Mỗi mô hình đều có một điểm "vô hiệu". Ví dụ, với mô hình Vai Đầu Vai, nếu giá quay ngược lên trên đỉnh vai phải sau khi đã phá vỡ đường cổ, thì mô hình đó đã hỏng. Bạn phải thoát hàng ngay lập tức.5.2. Tỷ lệ R:R (Risk/Reward)
Chỉ nên tham gia vào những giao dịch có tỷ lệ lợi nhuận/rủi ro tối thiểu là 2:1. Nghĩa là nếu bạn chấp nhận mất 1 đồng, bạn phải có tiềm năng thu về ít nhất 2 đồng. Các mô hình giá giúp bạn ước lượng mục tiêu lợi nhuận dựa trên chiều cao của chính mô hình đó.PHẦN 6: TÂM LÝ HỌC ĐẰNG SAU NHỮNG ĐƯỜNG KẺ
Tại sao mô hình Vai Đầu Vai lại đảo chiều?- Vai trái: Đám đông hưng phấn mua vào.
- Đầu: Sự hưng phấn đẩy giá lên cao nhất, nhưng bắt đầu có áp lực chốt lời từ các "ông mập" (nhà đầu tư tổ chức).
- Vai phải: Lực mua cố gắng đẩy giá lên lần nữa nhưng không thể chạm tới đỉnh cũ. Đây là dấu hiệu của sự kiệt sức.
- Đường cổ bị phá vỡ: Nỗi sợ hãi bao trùm, những người mua muộn bắt đầu cắt lỗ, tạo ra hiệu ứng hòn tuyết lăn đẩy giá giảm sâu.
PHẦN 7: LỜI KHUYÊN CHO NHÀ ĐẦU TƯ TRONG KỶ NGUYÊN ALGO-TRADING
Ngày nay, thị trường không còn đơn giản như thời của Jesse Livermore. Các thuật toán máy tính (Bots) thường xuyên tạo ra các mô hình giả để "quét stop-loss" của nhà đầu tư cá nhân.- Đừng quá cứng nhắc: Mô hình thực tế trên bảng điện hiếm khi đẹp hoàn hảo như trong sách giáo khoa. Quan trọng là bạn hiểu được cái "tứ" của nó.
- Sử đa khung thời gian: Một mô hình đảo chiều trên biểu đồ 15 phút có thể chỉ là một đợt điều chỉnh nhỏ trên biểu đồ ngày. Luôn nhìn bức tranh lớn trước khi quyết định giao dịch ngắn hạn.
- Kết hợp với vĩ mô: Một mô hình tăng giá sẽ có xác suất thắng cao hơn rất nhiều nếu nền kinh tế đang trong giai đoạn bơm tiền hoặc lãi suất thấp.
KẾT LUẬN
Làm chủ các mô hình giá là bạn đang học cách đọc ngôn ngữ của thị trường. Nó không giúp bạn đoán trước tương lai, nhưng nó giúp bạn đặt mình vào phía có xác suất thắng cao nhất. Hãy kiên nhẫn đợi mô hình hoàn thiện, quyết liệt khi có tín hiệu xác nhận và kỷ luật khi phải cắt lỗ.Chứng khoán là một cuộc marathon, không phải là chạy nước rút. Những kiến thức về mô hình giá như Vai Đầu Vai, Hai Đỉnh hay Chiếc cốc tay cầm sẽ là những người bạn đồng hành tin cậy trên hành trình chinh phục tự do tài chính của bạn.
