Châu Âu đang phải đối mặt với sự xói mòn của các điều kiện trong lịch sử thúc đẩy tăng trưởng của lục địa, ngân hàng trung ương hàng đầu cảnh báo hôm thứ Tư, khi bà kêu gọi các nhà lãnh đạo không lặp lại những sai lầm đã mắc phải trong thời kỳ bùng nổ dotcom trong thời đại AI.
Phát biểu tại Hội đồng Kinh doanh Quốc tế của Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Geneva, Thụy Sĩ, hôm thứ Tư, Chủ tịch Ngân hàng Trung ương Châu Âu Christine Lagarde cảnh báo rằng mô hình tăng trưởng thời hậu chiến của lục địa này đang “bị xói mòn” và “không có khả năng quay trở lại hình dạng mà chúng ta từng biết”.
Lagarde nói với khán giả, sự tăng trưởng kinh tế này dựa trên ba trụ cột: mở rộng thương mại toàn cầu, sản xuất được hỗ trợ bởi khả năng tiếp cận năng lượng giá rẻ và "một trật tự toàn cầu ổn định, dựa trên các quy tắc, được củng cố bởi một chiếc ô an ninh của Mỹ".
Lagarde cho biết cả ba trụ cột đó đều đang suy yếu hiện nay.
Chỉ riêng năm ngoái, bà cho biết, hơn 2.500 hạn chế thương mại đã được thực hiện trên toàn cầu.
Ngay sau khi trở lại Nhà Trắng, Tổng thống Donald Trump đã công bố một loạt mức thuế mục tiêu, bao gồm mức thuế cơ bản 20% đối với hàng hóa nhập khẩu vào Hoa Kỳ từ Liên minh Châu Âu. Mức thuế đó sau đó đã được giảm xuống còn 15% khi hai bên đồng ý về một thỏa thuận thương mại, nhưng vẫn không chắc chắn về sự ổn định của thỏa thuận đó và cách nhập khẩu một số hàng hóa châu Âu,chẳng hạn như thép, sẽ bị Washington đánh thuế.
Mỹ rút lui khỏi trật tự thế giới thời hậu chiến
Nói rộng hơn, Lagarde cho biết trong bài phát biểu hôm thứ Tư, sự rút lui của Mỹ khỏi an ninh hàng đầu của phương Tây đã gây thêm áp lực cho nền kinh tế châu Âu.
Bà nói: “Môi trường [quá khứ] đó cho phép chuỗi cung ứng châu Âu phát triển sâu hơn và cho phép các công ty tổ chức đầu tư xoay quanh hiệu quả thay vì khả năng phục hồi”.
"Ngày nay, trật tự toàn cầu đang chịu áp lực. Căng thẳng địa chính trị đang khiến các mối quan hệ phụ thuộc quan trọng và các điểm nghẹt thở trở nên tập trung hơn, trong khi châu Âu phải đối mặt với các mối đe dọa an ninh ngày càng tăng ngay trước cửa nhà mình."
Trump từ lâu đã khiển trách các đồng minh châu Âu của Mỹ vì không chi tiêu đủ cho quốc phòng, trong khi chính quyền của ông đưa ra lời đe dọa rút khỏi liên minh quân sự và thậm chí đưa lãnh thổ NATO dưới sự kiểm soát của Washington bằng vũ lực. Trong khi đó, máy bay Nga ngày càng xâm phạm không phận châu Âu, và chiến tranh Mỹ-Iran đã đè nặng lên nền kinh tế của lục địa và gây ra các mối đe dọa an ninh mới cho khu vực.
Lagarde cho biết hôm thứ Tư rằng khi thế giới trở nên kém an toàn hơn, dòng vốn vào châu Âu đang gặp rủi ro.
"Khi các phụ thuộc kinh tế có thể được vũ khí hóa hoặc khi nhận thức về khả năng răn đe suy yếu, những lo ngại về khả năng phục hồi sẽ trực tiếp đi vào các quyết định kinh tế. Các công ty đầu tư ít hơn khi vốn được coi là kém an toàn hơn, ảnh hưởng đến sản lượng và tiêu dùng", bà nói.
“Tổng hợp lại, những thay đổi này cho thấy mô hình tăng trưởng thời hậu chiến của châu Âu đang bị xói mòn. Và nó khó có thể quay trở lại hình dạng mà chúng ta từng biết”.
Nhìn về tương lai, Lagarde cho biết châu Âu vẫn có "những thế mạnh đáng kể để xây dựng", bao gồm mạng lưới các hiệp định thương mại lớn nhất thế giới, khả năng sản xuất đẳng cấp thế giới và thị trường đơn lẻ khổng lồ của EU.
Tuy nhiên, bà đã đưa ra cảnh báo cho khu vực không lặp lại những sai lầm thời kỳ dotcom khi nói đến cuộc cách mạng AI.
"Châu Âu phần lớn đã bỏ lỡ cuộc cách mạng kỹ thuật số đầu tiên, vì lợi ích thương mại từ sự lan rộng của công nghệ thông tin và truyền thông đã được ghi nhận một cách không tương xứng ở những nơi khác. Chúng ta không thể lặp lại trải nghiệm đó với trí tuệ nhân tạo, cuộc cách mạng kỹ thuật số thứ hai", Lagarde nói.
Lĩnh vực công nghệ của Châu Âu từ lâu đã bị lấn át bởi Hoa Kỳ. 34 công ty công nghệ niêm yết có giá trị nhất của Châu Âu có tổng vốn hóa thị trường khoảng 1,37 nghìn tỷ Euro (1,59 nghìn tỷ USD), trong khi các cổ phiếu được gọi là Magnificent Seven của Hoa Kỳ có tổng giá trị thị trường hơn 23 nghìn tỷ USD.
Trong khi Lagarde nói với hội đồng của WEF hôm thứ Tư rằng đã có "những dấu hiệu đáng khích lệ" rằng các công ty châu Âu đang đầu tư vào AI, bà cho biết các câu hỏi vẫn còn là "liệu châu Âu có thể tạo điều kiện cho khoản đầu tư đó lan rộng và mở rộng quy mô hay không."
“Một đề xuất nổi bật là 'EU Inc.' – một hình thức pháp lý doanh nghiệp tùy chọn trên toàn EU cho phép các công ty thành lập một lần và sau đó hoạt động theo một bộ quy tắc duy nhất trên toàn EU,” bà nói, đồng thời lưu ý rằng các cải cách thị trường vốn đang được đưa ra để giúp các công ty châu Âu mở rộng quy mô trên khắp lục địa.
"Chúng tôi đã có nhiều thành phần để tăng trưởng dài hạn mạnh mẽ hơn", cô nói. "Biến quy mô châu Âu thành quy mô châu Âu sẽ giúp các công ty sáng tạo phát triển tại nhà, cho phép các công nghệ mới lan truyền nhanh hơn và tăng năng suất. Khi làm như vậy, nó sẽ giúp làm cho nhu cầu trong nước trở thành một động lực tăng trưởng lâu dài hơn."
Marco Forgione, tổng giám đốc Viện Xuất khẩu và Thương mại Quốc tế Chartered, nói với "Squawk Box Europe" của CNBC hôm thứ Tư rằng châu Âu cũng phạm tội bảo hộ khi nói đến thương mại.
"Thị trường nội địa ở châu Âu là miễn phí, nhưng giao dịch vào châu Âu còn lâu mới miễn phí, và đó là một môi trường rất bảo hộ. Và tôi nghĩ vấn đề đối với châu Âu là họ sẽ đóng vai trò như thế nào trong một trật tự thế giới mới", ông nói. “Sự cạnh tranh từ Trung Quốc và những nước tương tự, những nước đã tiến lên chuỗi giá trị liên quan đến sản xuất, là một thách thức thực sự.”
"Những thay đổi cơ bản, cả về chính trị và kinh tế, là cần thiết nếu châu Âu muốn thoát khỏi tình trạng trì trệ mà nó đã trải qua trong nhiều thập kỷ và thực sự bắt đầu thấy sự tăng trưởng trong nền kinh tế của mình", ông nói thêm.
